Uitnodigingsplanologie leidt tot echte partcipatie

Uitnodigingsplanologie is beste ingang voor participatie. De toelatings- en ontwikkelingsplanologie (beter: betaalplanologie) is exit. Het is hoogste tijd voor het regelen van verantwoordelijkheid. De gemeente Ede vroeg Helmer voor een warming-up. Een goede uitnodiging is het begin!

De gemeente Ede schreef in haar Programma Buitengebied dat uitnodigingsplanologie moet worden ingezet om integraliteit en gebiedskwaliteit in planontwikkeling vast te houden. Een uitdagende zin, gebaseerd opeen scherpe analyse. Immers, ondanks alles stuurt het effect-meten van de Omgevingswet aan op toetsen van onderdelen. Er is geen garantie op het bij elkaar houden van het geheel. Een plan dat geen kwaad doet’ is niet hetzelfde als ‘het is een goed plan’. De gemeente gaat op zoek naar scherpte in het stimuleren van goede plannen. In de eerste zoektocht gaat het om het belang van het goed neerzetten van doelen in Structuurvisie en beleidsdocumenten. Ogenschijnlijk een open deur. Echter, “de vraag of een plan past in het kader van de visie” blijkt toch anders uit te pakken dan “de vraag of een plan constructief bijdraagt aan de visie”. Spijkers op laag water? Zeker niet. Veel beleidsregels sturen bovendien met negatieve formuleringen: geen negatief effect voor…, geen belemmering voor…, landschappelijke inpassing. Woorden waar je niks mee kunt opbouwen. Je kunt er wel een idee mee afbreken.

Ook de gemeente Alphen aan den Rijn bedacht destijds met ons een protocol voor meer doelgerichte plannen, zie pagina 53 van VNG publicatie Multifunctionele landbouw en ruimtelijke ordening, eindred. H. Wieringa, 2011.

Het is tijd de conserverende bestemmingsplannen, de afwenteling van advieskosten en het denken in nagaan van negatieve deeleffecten om te buigen: in integrale toetsing, in delen van kennis en ontwerp, en in afspraken over verantwoordelijkheid voor kwaliteit. Ook na het voortraject van de vergunning! De warming-up in de gemeente Ede (de snelste gemeente bij vergunningen volgens De Boerderij) wordt voortgezet in nieuwe protocols en nieuwe scherpte in beleidsinhoud en toetsing.

31 maart 2017. Contactpersoon: Helmer Wieringa

Betaalplanologie omvormen naar uitnodigingsplanologie

Afrekenen en betalen zijn de eerste woorden die aanvragers van een omgevingsvergunning meekrijgen. Kosten van elk plan worden neergelegd bij de burger. Zowel alle onderzoek als alle ambtelijke uren. Vervolgens moet je in het plan ook compenseren, betalen voor schade of geld storten in een landschapsfonds. Na toelatingspanologie zitten we nu in de betaalplanologie. Wie geld heeft kan bouwplannen maken. Om de geldstroom naar gemeenten nog verder te stimuleren maken we conserverende bestemmingsplannen, Dat is: we leggen de bestaande situatie vast. Heeft u een plan (of de gemeente zelf) dat 'past het helaas niet' en moet er een nieuw bestemmingsplannetje worden gemaakt. En inderdaad: u moet dat betalen. Dit is afwentelingseffect van GREX en Wabo die als wegvoorbereiders voor de Omgevingswet worden gezien. Dat belooft wat!

Kortom, we zitten op een fout spoor. De burger reageert op dezelfde wijze en legt de problemen bij de gemeente. zoals parkeren, herrie, zwerfvuil, ...ja, daar betaal ik toch voor? Is niet mijn probleem. Betaalplanologie leidt niet tot verantwoordelijkheid. Wederom is de gemeente blij: nog meer werk voor het apparaat.

Het is tijd voor omkering! Wellicht is omkering met het woord 'uitnodigingsplanologie' te inspireren. Uitnodigingsplanologie nodigt burgers uit hun bijdrage te leveren aan het gemeentelijk beleid. En hiervoor plannen te maken. Deze insteek vereist andere denkwijze, ander soort gesprekken, betere beleidsdoelen (Omgevingsvisie!), andere toets, andere bestemmingsplannen en andere wethouders. Daar wacht ik even mee tot een volgende blog. De gemeente Ede durft met mij deze omkering in te vullen. Eigenlijk jeukte het oude denken al en deden ze veel in het nieuwe denken; oud en nieuw denken loopt nog te veel door elkaar. Een klein zetje en je bent in de ideale gemeente! U denkt dat uw gemeente ook al zo werkt? Echt niet... nodig mij maar uit  ;-).

HW 9 feb 2017